{"id":102,"date":"2015-01-09T20:39:12","date_gmt":"2015-01-09T18:39:12","guid":{"rendered":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/?p=102"},"modified":"2015-01-09T20:39:54","modified_gmt":"2015-01-09T18:39:54","slug":"kriptoloji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/kriptoloji\/","title":{"rendered":"Kriptoloji"},"content":{"rendered":"<p><b>Kriptoloji<\/b>,\u00a0<a>\u015fifre<\/a>\u00a0bilimidir. \u00c7e\u015fitli iletilerin, yaz\u0131lar\u0131n belli bir sisteme g\u00f6re \u015fifrelenmesi, bu mesajlar\u0131n g\u00fcvenlikli bir ortamda al\u0131c\u0131ya iletilmesi ve iletilmi\u015f mesaj\u0131n\u00a0<a>de\u015fifre<\/a>\u00a0edilmesidir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00a0<a>teknolojisinin<\/a>\u00a0ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc h\u0131z\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, teknolojinin geli\u015fmesiyle birlikte ortaya \u00e7\u0131kan g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n da ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kriptoloji; asker\u00ee kurumlardan, ki\u015filer aras\u0131 veya \u00f6zel\u00a0<a>devlet kurumlar\u0131<\/a>\u00a0aras\u0131ndaki ileti\u015fimlerden, sistemlerin olu\u015fumunda ve i\u015fleyi\u015findeki g\u00fcvenlik bo\u015fluklar\u0131na kadar her t\u00fcrl\u00fc dalla alakal\u0131d\u0131r. Kriptoloji=<a>Kriptografi<\/a>\u00a0+\u00a0<a>Kriptoanaliz<\/a>\u00a0Kriptoloji bilmi kendi i\u00e7erisinde iki farkl\u0131 bran\u015fa ayr\u0131l\u0131r\u00a0<a>Kriptografi<\/a>\u00a0; \u015fifreleri yazmak ve\u00a0<a>Kriptoanaliz<\/a>\u00a0;\u015fifreleri \u00e7\u00f6zmek ya da analiz etmek. Kriptoloji, \u00e7ok eski ve renkli bir ge\u00e7mi\u015fe sahiptir. Tarihten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar, baz\u0131 \u015fifreleme teknikleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<ul>\n<li><a>Sezar \u015fifrelemesi<\/a><\/li>\n<li><a>Rotor makinesi<\/a>\u00a0(Enigma)<\/li>\n<li><a>A\u00e7\u0131k anahtarl\u0131 \u015fifreleme<\/a><\/li>\n<li><a>\u00c7\u0131rp\u0131 fonksiyonlar\u0131<\/a><\/li>\n<li><a>Veri gizleme teknikleri<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2>Kriptolojinin tarihi<\/h2>\n<p>Kriptografinin T\u00fcrk\u00e7e ad\u0131 \u015fifre yaz\u0131m\u0131d\u0131r. Kriptografi yunanca gizli anlam\u0131na gelen \u201ckriptos\u201d ve yaz\u0131 anlam\u0131na gelen \u201cgraphi\u201d dan t\u00fcretilmi\u015ftir. Kriptoloji ise \u015fifre bilimidir. Kriptografi bilgi g\u00fcvenli\u011fi ile u\u011fra\u015f\u0131r, Kriptoanaliz g\u00fcvenli bilginin k\u0131r\u0131lmas\u0131 ba\u015fka bir deyi\u015fle kriptografinin tam kar\u015f\u0131t\u0131d\u0131r. Kriptoanalistler genelde \u015fifre \u00e7\u00f6zmeye dayal\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Kriptoloji bir\u00a0<a>matematik<\/a>\u00a0bilimidir ve genelde say\u0131lar teorisi \u00fcst\u00fcne kuruludur.<\/p>\n<p>\u0130lk kriptolog, 4000 y\u0131l \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f M\u0131s\u0131rl\u0131 bir k\u00e2tiptir. Efendisinin hayat\u0131n\u0131 anlat\u0131rken hiyeroglifleri \u015fifrelenmi\u015f bir \u015fekilde olu\u015fturmu\u015ftu ve baz\u0131 hiyeroglifler daha \u00f6nce hi\u00e7 kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Kriptografi, bu \u015fekilde ba\u015flamas\u0131na kar\u015f\u0131n, hayat\u0131n\u0131n ilk 3000 y\u0131l\u0131nda neredeyse hi\u00e7 geli\u015femedi. D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 farkl\u0131 yerlerinde ba\u011flant\u0131s\u0131z bir \u015fekilde en temel bi\u00e7imde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ancak medeniyetlerin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131yla sonraki ad\u0131mlara ge\u00e7ilememi\u015fti.<\/p>\n<p>D\u00f6nemin en \u00f6nde uygarl\u0131\u011f\u0131 olan \u00c7in&#8217;de ise yaz\u0131n\u0131n \u015fifresiz yaz\u0131lmas\u0131n\u0131n bile \u00e7ok zor olmas\u0131 nedeniyle kriptografi hi\u00e7 geli\u015femedi.<\/p>\n<p>Daha sonralar\u0131 (M.\u00d6 5. &#8211; 6. y\u00fczy\u0131l) askeri istihbaratta gizlilik gerekmesi nedeniyle, kriptografi askeri alana girdi. Askeri alandaki ilk kriptograflar Spartal\u0131lard\u0131r.<\/p>\n<h2>Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r?<\/h2>\n<p>Kriptoloji\u00a0<a>algoritmalar\u0131<\/a>\u00a0tamamen matematiksel\u00a0<a>fonksiyonlardan<\/a>\u00a0olu\u015fur. \u00d6rne\u011fin\u00a0<a>Sezar<\/a>\u00a0\u015fifresinde A harfi yerine D, B harfi yerine E kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r&#8230; ve bu \u015fekilde devam etmektedir. Bu da demek oluyor ki algoritma g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her harf yerine\u00a0<a>alfabede<\/a>\u00a0ona kar\u015f\u0131l\u0131k gelen harfin \u00fc\u00e7 ilersindeki harfi getirerek \u015fifrelenmi\u015f (kriptolu) metni olu\u015fturmu\u015f oluyor. \u0130lk zamanlarda kriptolu metinlerin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in \u015fifreleme ve de\u015fifreleme algoritmalar\u0131 sakl\u0131 tutulurdu ve gizli bir anahtar bulunurdu. Fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kriptolojinin g\u00fcvenli\u011finden bahsedecek olursak. Algoritma bilinse dahi yaz\u0131 metninin \u00e7\u00f6z\u00fclmemesi gerekir. Burada da devreye a\u00e7\u0131k anahtarl\u0131 kripto algoritmalar\u0131 girmektedir. Bunlar bir\u00a0<a>Public Key<\/a>\u00a0(genel anahtar) \u2013ki bu herkesin g\u00f6rebilece\u011fi bir anahtar. (Secret Key) bu da sadece yaz\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f (de\u015fifrelenmi\u015f) halini elde etmeye yarayacak olan anahtard\u0131r.<\/p>\n<h2>Kullan\u0131m Alanlar\u0131<\/h2>\n<p>\u0130leti\u015fim kurmak isteyen iki ki\u015finin bir birlerine\u00a0<a>e-posta<\/a>\u00a0arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ileti g\u00f6ndermesini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutal\u0131m. Bu iletiler bir\u00e7ok bilgisayardan ge\u00e7mektedir. A kullan\u0131c\u0131s\u0131ndan B kullan\u0131c\u0131s\u0131na gitti\u011finde daha \u00f6nce a\u00e7\u0131l\u0131p okunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya a\u00e7\u0131l\u0131p \u00fcst\u00fcnde de\u011fi\u015fiklik yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemeyiz. Bu y\u00fczden devreye kriptolama girmektedir. Kripto teknikleri genelde bu yaz\u0131y\u0131 daha \u00f6nce haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir algoritma ile \u015fifreli bir metin haline getirir. \u00d6rnek olarak buna Sezar \u015fifresi diyebiliriz.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka ileti\u015fim tekni\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak, \u00f6rne\u011fin telsiz haberle\u015fmelerinde de buna benzer sistemler kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ses \u00f6nce \u015fifrelenir kar\u015f\u0131ya g\u00f6nderilir orda \u015fifre a\u00e7\u0131l\u0131r ve ses araya ba\u015fka bir kullan\u0131c\u0131 girmeden g\u00fcvenli bir \u015fekilde teslim edilmi\u015f olur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\" size-full wp-image-103 alignleft\" src=\"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/depo\/2015\/01\/20101014124958_encryption.jpg\" alt=\"encryption\" width=\"287\" height=\"238\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kriptoloji,\u00a0\u015fifre\u00a0bilimidir. \u00c7e\u015fitli iletilerin, yaz\u0131lar\u0131n belli bir sisteme g\u00f6re \u015fifrelenmesi, bu mesajlar\u0131n g\u00fcvenlikli bir ortamda al\u0131c\u0131ya iletilmesi ve iletilmi\u015f mesaj\u0131n\u00a0de\u015fifre\u00a0edilmesidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00a0teknolojisinin\u00a0ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc h\u0131z\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, teknolojinin geli\u015fmesiyle birlikte ortaya \u00e7\u0131kan g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n da ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kriptoloji; asker\u00ee kurumlardan, ki\u015filer aras\u0131 veya \u00f6zel\u00a0devlet kurumlar\u0131\u00a0aras\u0131ndaki ileti\u015fimlerden, sistemlerin olu\u015fumunda ve i\u015fleyi\u015findeki g\u00fcvenlik bo\u015fluklar\u0131na kadar her t\u00fcrl\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":103,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[37,33,39,35,34,38,36],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102"}],"collection":[{"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":105,"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102\/revisions\/105"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/burakcaliskan.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}